کد خبر: ۲۴۲۵
تاریخ انتشار: ۱۸ فروردين ۱۳۹۴ - ۱۲:۱۰
سیاست متقابل ایران و ترکیه در آستانه سفر اردوغان
رئیس جمهور فعلی ترکیه به خوبی دریافته است که اگرچه توانسته در عرصه های مختلف توسعه ای کشورش را به پیشرفت های چشمگیر برساند اما در عمل این ایران است که نفوذ گسترده خود را با استفاده از آرمان هایش در سطح منطقه حکمفرما کرده است . . .

آرمان پرس – سرویس سیاسی : رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه دقایقی پیش در راس هیئتی بلند پایه از مسئولان دولتش برای بازدید و رایزنی با مقامات ایرانی وارد فرودگاه مهرآباد تهران شد و در اقامتی یک روزه در کشورمان با امام خامنه ای ، رئیس جمهور و رئیس مجلس شورای اسلامی دیدار و در کمیسیون عالی همکاری های دو کشور حضور خواهد یافت . اگرچه در نگاه اول این سفر در عرف دیپلماتیک یک سفر کاملا معمولی برای افزایش همکاری های فی ما بین دو کشور به شمار می آید اما فضای تاثیر گذاری ایران و ترکیه در معادلات منطقه ای در سال های اخیر و به خصوص اظهارات ضد ایرانی رئیس جمهور ترکیه در آستانه سفرش به جمهوری اسلامی نگاه بسیاری از تحلیل گران داخلی و خارجی را به این سفر جلب کرده است .

مهم ترین نکته ای که در آستانه این سفر باید به آن توجه داشت این است که اگرچه روابط ایران و ترکیه در دوره های مختلف تاریخی با فراز و فرودهایی همراه بوه است لکن به دلیل منافع مشترک در هم تنیده ای که بخشی از آن ناشی از همسایگی دو کشور است هیچ گاه این روابط به طور کامل قطع یا حتی کم نشده است . به طور معمول اگر همه نگاه های معمول دنیای سیاست را هم به کنار بگذاریم ترکیه برای ایران دروازه ای برای انتقال انرژی و کالا به اروپا به شمار می رود و ایران نیز متقابلا بهترین راه ورود ترکیه به آسیای مرکزی است و شاید همین دلیل کوچک بتواند برای سالها رابطه مثبت دو کشور کافی باشد . از سوی دیگر باید توجه داشت که ایران و ترکیه به عنوان دو کشور بزرگ که هر یک بخشی از تمدن دنیای اسلام را سهم خود می دانند و همچنین در منطقه نیز به عنوان سرآمدان حوزه های مختلف شناخته می شوند تا کنون تلاش کرده اند فارغ از سلیقه ها و اختلاف نظر های موجود به گسترش عمق روابط دو جانبه بیاندیشند .

نگاهی به همراهان رجب طیب اردوغان در سفر امروز به خوبی نشان دهنده این موضوع است که دو کشور در حوزه های گوناگون عزم تحکیم روابط را دارند چه اینکه حضور وزرای خارجه، اقتصاد، انرژی، گمرک، تجارت و توسعه، فرهنگ و گردشگری ترکیه در این سفر و حضورشان در کمیسیون مشترک برای امضاء قراردادهای دو جانبه موید این مطلب است .

 البته باید اذعان اشت که از زمان روی کار آمدن دولت تدبیر و امید سیاست همکاری با ترکیه نسبت به قبل به طور فزاینده ای رو به افزایش نهاده است و روحانی تا کنون بارها در ایران، ترکیه و یا در حاشیه اجلاس های بین المللی همچون مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اردوغان دیدار کرده است اما نکته ای که مطرح است این است که غالب این دیدارها در زمان نخست وزیری اردوغان به انجام رسیده است و این سیاستمدار ترک چه به عنوان میزبان و چه به عنوان میهمان البته به استثنای دیدار مهرماه گذشته دو طرف در سازمان ملل  تنها در جایگاه نخست وزیر به مراوده پرداخته است اما اکنون با تغییر ساختار سیاسی در ترکیه و روی کار آمدن اردوغان به عنوان رئیس جمهور و با افزایش اختیاراتی که وی برای این پست سابقا تشریفاتی در نظر گرفته است سفر وی به ایران به عنوان مرد شماره یک ترکیه می تواند نکات مهم زیادی را به همراه داشته باشد .

ترکیه در دهه اخیر و شاید بهتر بگوییم از 14 مارس سال 2003 که به تفکرات حزب عدالت و توسعه به عنوان یک حزب اسلام گرا رای پیروزی داد و رجب طیب اردوغان را به عنوان بیست و هفتمین نفر به صندلی نخست وزیری این کشور رساند تا کنون چهره متفاوت تری به خود دیده است و اردوغان با استفاده از نیروهای زبده ای همچون داود اغلو توانسته کشورش را در عرصه های اقتصاد، بهداشت، روابط خارجی و دادگستری بسیار متحول تر از دوران قبل از خود بکند اما بلند پروازی های بی حد و حصر وی که حتی بخشی از آن در موضوع پیوستن این کشور به اتحادیه اروپا خودنمایی کرد به خوبی نشان داد که نظر برخی تحلیل گران ترک برای مشابه دانستن اقدامات وی با آتاتورک اولین رئیس جمهور ترکیه دور از ذهن نیست .

هرچند که برخی جهت گیری ها و حتی اقدامات اروغان به خصوص در یک سال اخیر و پس از به دست گرفتن قدرت بلامنازع توسط وی با مستقیم کردن رای به ریاست جمهوری و حذف دوست دیرینه اش عبدالله گل این تحلیل را به وجود می آورد که وی در ادامه رویاهای خود قصد باز آفرینی امپراطوری عثمانی شاید در ظاهر دموکراتیک تر آن را دارد چرا که وی چندی پس از حضورش در مسند ریاست جمهوری با انتقال به کاخ تشریفاتی که مدت ها پیش دستور ساخت آن را داده بود و همچنین به پا کردن گارد تشریفاتی با لباس سربازان دوره عثمانی عملاٌ پا در مسیر تحقق رویاهایش گذاشته است . اردوغان می خواهد قدرت بلافصل منطقه غرب آسیا باشد و در این راه نیز ایران را اصلی ترین رقیب خود می پندارد . اظهارات اخیر ضد ایرانی وی را که خواستار احترام کشورمان به تمامیت ارضی عراق، سوریه و یمن شده بود را نیز می توان در همین راستا ارزیابی کرد .

رئیس جمهور فعلی ترکیه به خوبی دریافته است که اگرچه توانسته در عرصه های مختلف توسعه ای کشورش را به پیشرفت های چشمگیر برساند اما در عمل این ایران است که نفوذ گسترده خود را با استفاده از آرمان هایش در سطح منطقه حکمفرما کرده است . عصبانیت اردوغان از این نفوذ به این دلیل است که با این مسیر تاثیرپذیری کشورهای منطقه از جمهوری اسلامی ، ترکیه دیگر نمی تواند به حکمرانی خود در سطح منطقه و به سیطره در آوردن کشورهای همسایه فکر کند و آرزوی اردوغان برای تحقق امپراطوری عثمانی رسماٌ نابود می شود .

در طرف دیگر نیز ایران باید با نهایت هوشمندی و به دور از موضع گیری های از پایه غلطی نظیر آنچه دستیار روحانی در امور اقوام مطرح کرد نه تنها به ترکیه بلکه به کل کشورهای منطقه نشان دهد که ایران نه با تکیه بر نظریات مادی گرایانه غربی که صرف توسعه را نشانه قدرت چه در سطح یک منطقه و چه در سطح بین المللی میدانند بلکه با تکیه بر توان ایدئولوژیک و ارائه مدل جدیدی از پیشرفت بر مبنای تعالی به افزایش قدرت منطقه ای و سطح نفوذ بین المللی می پردازد . شاید اکنون دولت به دلیل رویکرد های به ظاهر آشتی جویانه اش با جهان با نادیده گرفتن اظهارات ضد ایرانی اردوغان همچنان نقش میزبانی شایسته را برای آتاتورک جدید ترکیه بازی می کند اما دولتمردان ما باید بدانند که در تعامل با ترکیه نباید به چشم یک دوست کاملا قابل اعتماد به این کشور نگاه کنند چرا که این کشور اکنون خود ما را رقیبی جدی برای رسیدن به اهداف خود می داند و به هرحال باید به هر نحو ممکن از این رقیب پیشی بگیرد .

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
در صورت انتشار نظر به شما ایمیل زده می شود
* نظر:
چندرسانه ای
اخبار بین الملل