کد خبر: ۲۵۵۴۱
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۴ - ۱۰:۴۵
گفتگو با دکتر حسن هانی زاده کارشناس مسائل عربی؛
هانی زاده در مصاحبه با آرمان پرس: اکنون ترکیه در میان کشورهای عربی بیشتر با مصر اختلاف دارد و قطر نیز با مصر دارای اختلاف است. لذا هم قطر و هم ترکیه می توانند در کنار عربستان و امارات متحده ائتلافی تشکیل دهند، اما ظرفیت این کشورها تنها در حوزه انرژی بوده و در حوزه های سیاسی چندان قابل توجه نمی باشد.

گفتگوی اختصاصی با آرمان پرس با دکتر حسن هانی زاده ؛ قطر به صورت ضمنی از ترکیه در رویارویی اخیر مسکو و آنکارا حمایت کرده است.احتمالا این ائتلاف نظامی در برابر ائتلاف نظامی دیگری با حضور ایران، عراق، سوریه، حزب الله لبنان و روسیه تشکیل شده است. هم اکنون روابط ترکیه با قطر به بالاترین سطح ممکن رسیده است و سران دو کشور بارها سفر دوجانبه انجام داده اند. گفتگوی زیر به بررسی ائتلاف عربی ترکی در آینده منطقه توجه کرده است.

اگر به سفر اردوعان به قطر نگاهی داشته باشیم، بفرمایید در شرایط کنونی مهم ترین اهداف آقای اردوعان از این سفر و به نوعی دستاوردشان چه بوده است؟

سفر اردوغان به قطر درچارچوب محاسبات موجود میان قطر و ترکیه قابل تجزیه و تحلیل است و از آنجایی که ترکیه، قطر و عربستان سعودی در طول پنج سال گذشته هم سو با یکدیگر نقشی کاملا تخریبی در رخدادهای سوریه ایفا کردند، لذا این سه کشور مثلث شومی را علیه سوریه و دولت سوریه و حتی مقامت اسلامی لبنان تشکیل دادند و قطر و عربستان به عنوان تامین کنندگان مالی و ترکیه به عنوان تامین کننده نیازهای اطلاعاتی و لجستیکی گروه های تروریستی همکاری تنگاتنگی با یکدیگر دارند. بعد از حوادث اخیر سوریه و سرنگونی هواپیمای سوخوی 24 روسی توسط هواپیماهای ترکیه و کاهش سطح روابط روسیه و ترکیه خصوصا در حوزه اقتصادی و انرژی به نظر می رسد آقای اردوعان درصدد گزینش جریان انرژی مخصوصا گاز از قطر به ترکیه است. لذا از آنجایی که اردوعان احساس می کند که ممکن است آقای ولادیمیر پوتین (ریس جمهور روسیه) در آینده جریان گاز را به ترکیه قطع کند و در نتیجه با یک بحران بزرگ انرژی مواجه کند، لذا اکنون ترکیه و قطر درصدد گسترش همکاری های خود در حوزه انرژی طبیعی خصوصا گاز طبیعی هستند. طبیعی است که ترکیه به دنبال جایگزین مناسبی برای روسیه می باشد.

با توجه به وضعیت کنونی (جدای از بحث گاز) تا چه حدی امکان عملی شدن احتمال تشکیل ائتلاف بین ترکیه، قطر و عربستان در مورد سوریه وجود دارد؟

بعد از این که حوادث پاریس رخ داد و داعش به سمت کشورهای اروپایی متوجه شد. اکنون رویکردهای کشورهای اروپایی، آلمان، انگلیس، فرانسه به سمت مقابله جدی با گروهک های تروریستی است که این امر با مخالفت عربستان، قطر و ترکیه مواجه شد. به نظر نمی رسد که این ائتلاف جدید هرچند که در گذشته بوده و عربستان، قطر و ترکیه یک مثلث تخریبی در طول پنج سال گذشته علیه سوریه تشکیل دادند، اما به دلیل گرفتاری های عربستان در یمن و همچنین کاهش شدید قیمت نفت ( که منجر به افت شدید اقتصادی عربستان شد) اکنون قطر می تواند محوریتی با شرکت ترکیه علیه سوریه ایجاد کند . لذا به نظر می رسد که روابط ترکیه و قطر یک سلسله روابط تاکتیکی است تا استراتژیکی گرچه در حوزه انرژی و گاز طبیعی است قطعا ترکیه سعی می کند که قطر را به دلیل این که احتمال می دهد در آینده گاز طبیعی روسیه به سمت ترکیه قطع شود برای خود حفظ کند. لذا اکنون ترکیه به شدت به قطر نیاز دارد تا بتواند از گاز طبیعی برای تامین نیازهای سوختی خود استفاده کند.

در شرایط کنونی قطر و ترکیه در چه مواردی از بحران های خاورمیانه دارای هم سویی و هماهنگی هستند؟

در حوزه مصر و همچنین اخوان المسلمین و سوریه و همچنین یمن، ترکیه و قطر اشتراک نظرهایی دارند. اما بیشتر اشتراک نظرها برگفته از نیاز ترکیه به گاز طبیعی قطر است. قطر کشوری کوچک، اما با درآمدهای گاز و نفت سرشار به عنوان یک بازیگر قدرتمند رخ دادهای منطقه ایفای نقش می کند و مطرح شده است. ولی به هرحال قطر در حدی نیست که بتواند در مسائل مهم منطقه و جهان ایفای نقش کند اما در کنار ترکیه و عربستان می تواند مثلثی در مقابل جریان های دیگری مثل روسیه و ایران و عراق ایجاد کند.

تداوم تنش ترکیه و سوریه تا چه حدی ممکن است روابط ترکیه را با کشورهای عربی خصوصا کشورهای همکاری خلیج فارس بیشتر کند؟

اکنون ترکیه مناسبات خوبی با عربستان ، قطر و امارات دارد و از این ظرفیت استفاده می کند. آقای اردوغان بازیگر بسیار ماهری است که از همه بحران ها به نفع خود استفاده می کند. ولی به هرحال اقدامات اخیر صورت گرفته و سرنگونی هواپیمای سوخوی 24 موجب شده که ترکیه به کشورهای حوزه خلیج فارس به شدت احساس نیاز کنند. دلیل موجود دیگر این است که اکنون روابط ایران و روسیه در حوزه های مختلف منطقه ای و جهانی به اوج خود رسیده است. بویژه موافقت آقای پوتین با ارسال سامانه های موشکی 300 به ایران به شدت خشم ترکیه را برانگیخته و اکنون ترکیه درصدد یک یارگیری جدید و تشکیل یک جبهه قدرتمندی مقابل روسیه است.

در شرایط کنونی به نظر شما در سیاست خارجی ترکیه چه رویکردی را در حوزه بحران های منطقه پیگیری خواهد کرد؟

ترکیه نقش نیابتی دارد. البته هدف ترکیه در سوریه یک هدفی کاملا استراتژیکی است و سعی می کند که یک دولت دست نشانده در سوریه ایجاد کند و بعد بخشی از استان ادلب را در سوریه تجزیه کند تا بتواند راه دریایی و زمینی خود را به سوی آفریقا و شمال خاورمیانه گسترش دهد. ضمن این که ترکیه نیز از همه این بحران ها استفاده مادی می کند. مبالغ کلانی (که عربستان و قطر از طریق ترکیه به گروهک های تروریستی ارسال کرده اند) بخشی از آن توسط دولت های ترکیه به عنوان حق ترانزیت پول و دلار به گروهک های ترویستی کم شده و ترکیه توانسته استفاده های مادی فراوانی از بحران سوریه کند. لذا ترکیه در هرحال از همه بحران های عراق و همچنین سوریه و یمن به منظور استفاده های مادی بهره گیری می کند. به همین دلیل بحران تداوم بحران سوریه به نفع ترکیه بوده و سیاست اخیر ترکیه این بود که پناهندگان سوری را به سمت کشورهای اروپایی روانه کرد تا بتواند از طریق فشار بر اتحادیه اروپا به نوعی باج خواهی کنند و باج های زیادی از اتحادیه اروپا به بهانه وجود پناهندگان سوری در ترکیه بگیرد. بنابراین به نظر می رسد بیشتر بازی های سیاسی رجب طیب اردوغان جنبه اقتصادی و مادی دارد.

آیا می توانیم شاهد یک ائتلاف عربی ترکی در آینده خاورمیانه باشیم؟

این ائتلاف در حوزه های مختلف در گذشته بین عربستان و کشورهای حوزه خلیج فارس در حوزه فرهنگی، سیاسی وجود داشته و این احتمال نیز وجود دارد که در حوزه های دیگر امنیتی و اقتصادی این روابط گسترش پیدا کند. به هرحال اکنون ترکیه در میان کشورهای عربی بیشتر با مصر اختلاف دارد و قطر نیز با مصر دارای اختلاف است. لذا هم قطر و هم ترکیه می توانند در کنار عربستان و امارات متحده ائتلافی تشکیل دهند، اما ظرفیت این کشورها تنها در حوزه انرژی بوده و در حوزه های سیاسی چندان قابل توجه نمی باشد.

برچسب ها: ائتلاف ، اردوغان ، قطر ، ترکیه
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
در صورت انتشار نظر به شما ایمیل زده می شود
* نظر:
چندرسانه ای
اخبار ایران
اخبار بین الملل