کد خبر: ۷۶۹۰۰
تاریخ انتشار: ۱۹ دی ۱۳۹۷ - ۱۲:۱۹
روزنامه خراسان نوشته است: دکتر خوش چهره اقتصاددان به سوالات «روزنامه خراسان» درباره وضعیت اقتصادی کنونی کشور و نیز لایحه بودجه سال ۹۸ پاسخ داد. وی معتقد است که تبعات تورمی افزایش نرخ ارز در شرایط کنونی، به پدیده «شاغلان بیکار» در جامعه دامن زده است که بر اساس آن، شاغلان به رغم داشتن شغل، از حفظ سطح معیشت خود، بیش از پیش فاصله گرفته‌اند. به گفته وی، تبعات رکود و به ویژه تورم ناشی از شوک ارزی در جامعه، در سال آینده، بیشتر آشکار می‌شود. با این حال و بر خلاف انتظار، بودجه سال آینده، از نظر شکل و محتوا، شباهت‌های زیادی به بودجه‌های سنواتی قبل دارد بنابراین برای اصلاح آن، لازم است نگرش و روش دولت در بودجه نویسی تغییر کند. خوش چهره در نهایت، راهکارهای خود برای برون رفت از وضع موجود را در اصلاح وضع منابع و درآمدهای بودجه خلاصه کرد. از سخنان وی چنین برداشت می‌شود که کاهش وابستگی بودجه به نفت که نرخ آن بیش از نرخ‌های گفته شده کنونی است، باید پیگیری شود. همچنین اصلاح ساختار مالیاتی به گونه‌ای که مالیات درست از بخش سوداگری و غیر مولد و مالیات منطقی و عادلانه از بخش تولید گرفته شود، ضروری است.

رکود تورمی به منزله تب و لرز

دکتر خوش چهره در بخش اول سخنان خود، به سابقه رکود تورمی اقتصاد ایران، از آغاز به کار دولت و بی توجهی دولت به این پدیده اشاره و اظهار کرد: اقتصاد ایران از چندین سال پیش یعنی تا قبل از شروع کار دولت یازدهم، در شرایط رکود تورمی بود. رکود تورمی شبیه تب و لرز است که کار معالجه را سخت می‌کند اما نشدنی نیست. به این معنا که اگر شما بخواهید تنها جلوی تب را بگیرید، باید بدن بیمار را به اصطلاح خنک کنید که در آن صورت لرز بیمار زیاد می‌شود. اگر هم بخواهید لرز بدن بیمار را کنترل و او را گرم کنید، تب بالا می‌رود. بنابراین باید با این پدیده هدفمند و حرفه‌ای مواجه شد.وی افزود: با این وصف، اگر چه قبول داریم که دولت یازدهم شرایط رکود تورمی را به ارث برد، اما معالجه را خوب شروع نکرد. این دولت، در چند سال اول، تمرکزش را بر مبارزه با تورم گذاشت. با این حال، بعد از سه سال اذعان کرد که تورم را کاهش دادیم، اما رکود شدید شد. بعد دوره دوم را با عنوان مقابله با رکود مطرح کرد. با این حال، بخش‌های جدی اقتصاد مثل مسکن در یک رکود سنگین ماند و سال قبل هم این رکود ادامه داشت تا اینکه امسال یک تورم سنگین به آن اضافه شد. متأسفانه در برنامه‌های عملیاتی سالانه یعنی بودجه هم در پنج، شش سال گذشته اقدامات مؤثری برای حل مسئله رکود یا تورم اتخاذ نشد.

بروز پدیده‌ای به نام شاغلان فقیر

خوش چهره تبعات این موضوع با توجه به شوک ارزی را موجب ایجاد قشری در جامعه که وی آن را «شاغلان فقیر» نامید، دانست و گفت: افت نرخ ارز که تعبیر صحیح‌تر آن، کاهش معنی دار ارزش پول ملی است، قدرت خرید آحاد مردم را به شدت کاهش داد و پدیده شاغلان فقیر را ایجاد کرد.وی توضیح داد: معمولاً فقر مربوط به بیکاران است و کسانی که از کار افتاده‌اند، آسیب پذیر و فقیرند. این افراد معمولاً ۵ درصد اقتصادهای باثبات را شامل می‌شوند. با این حال، با کاهش معنی دار ارزش پول ملی، طیف گسترده‌ای از مردم به ویژه طبقات متوسط یعنی به جز سه دهک پایین، دچار آسیب‌های جدی اقتصادی شدند که منجر به ایجاد پدیده «شاغلان فقیر» شده است. این افراد به رغم اشتغالی که دارند، نمی‌توانند معیشت خود را در سطحی که قبلاً بودند، اداره کنند. همچنین این افراد، جدای از فقرا و دهک‌های پایین هستند که دولت با دادن بسته‌های حمایتی فکر می‌کند مثلاً می‌تواند از آنها حمایت کند. اقدامی که خیلی هم محدود است و در طول سال یکی دو بار صورت می‌گیرد.
این استاد اقتصاد دانشگاه تهران نتیجه مستقیم شکل گیری این پدیده اقتصادی-اجتماعی را افت تقاضای مؤثر در جامعه اعلام کرد و گفت: مسائل موجود، تقاضای گروه‌های متوسط را پایین می‌آورد. با توجه به اینکه عامل اساسی پویایی اقتصاد، رشد تقاضای این افراد است، بنابراین می‌توان از هم اکنون یک جریان رکود غلیظ را پیش روی اقتصاد تصور کرد.

پیشنهادها برای اصلاحات بودجه‌ای

دکتر خوش چهره به تحلیل بودجه سال آینده با توجه به وضعیت خاص اقتصادی و تحریم‌ها پرداخت و گفت: این بودجه، به رغم برخی تغییرات محدود، هم از نظر ساختار و هم از نظر شکل، شباهت‌های معنی داری با بودجه‌های سنواتی گذشته دارد و برای همین نمی‌توان آن را یک بودجه تأثیرگذار و اعجاب انگیز دانست.وی با تاکید بر لزوم تغییر نگرش و روش در ساختار بودجه اظهار کرد: در این زمینه، یک تغییر نگرش و روش قطعاً لازم است تا شرایط اقتصاد ملی بهبود یابد. باید دانست که خیلی از راه حل های مقابله با آن هم از دل تشخیص درست در می‌آید. لیکن به اعتقاد من در سطح ملی، هنوز در این زمینه ضعف داریم. چون در گزارش رئیس محترم جمهور که چند ماه پیش در مقابله با کاهش معنی دار ارزش پول ملی ارائه شد، حرف ایشان، این بود که ما می‌خواهیم به کالاهای اساسی ارز به نرخ ۴۲۰۰ تومانی بپردازیم. در حالی که تنها یک بخش سبد هزینه خانوار، غذاست و کالاهای اساسی در آن نقش مهمی دارد. قیمت بخش‌های دیگر مانند مسکن و اجاره نیز به شدت افزایش پیدا کرده است. این موارد، قبل از اینکه به تحریم ربط داشته باشد به بی دقتی و بی توجهی به سوداگری در زمین و مسکن بر می‌گردد که دولت، شهرداری‌ها، شوراهای شهر و حتی مجلس می‌توانستند به آن بپردازند تا این فشار به مردم وارد نشود.وی در خاتمه و در بیان راهکار، به ساختار درآمدهای مبتنی بر نفت دولت در بودجه و غفلت از ظرفیت‌های مالیات و کاهش فرارهای مالیاتی اشاره کرد وخواستار بهبود آن شد. وی اظهار کرد: همان طور که می‌دانید حدود دو سوم بودجه کل، مربوط به بودجه شرکت‌ها و بنگاه‌های دولتی است و تنها یک سوم آن مربوط به بودجه عمومی است و همه چالش‌ها و بحث‌ها مربوط به همان یک سوم است. در حالی که تأثیر بودجه کل بر اقتصاد را باید دنبال کرد.وی روی دیگر پیشنهاد اصلاحی اش را معطوف به اصلاح نظام مالیاتی دانست.خوش چهره گفت: مالیاتی که باید اصلی ترین بودجه در یک اقتصاد باشد (نه فشار مالیاتی)، الان این گونه نیست. به این معنا که باید مالیات درست از بخش سوداگری و غیر مولد و مالیات منطقی و عادلانه از بخش تولید گرفته شود. اما اکنون فشارهای مالیاتی بیشتر روی تولید کننده و حقوق بگیر است. این ساختار در بودجه جاری هنوز وجود دارد. اگر چه صحبت‌هایی شده است که برای تشخیص حوزه‌هایی که از قلمرو مالیات فراری یا در امان هستند توجه بیشتری شود، اما در عین حال، این ساختار الان بیشتر متکی به درآمدهای نفتی است و درآمدهای مالیاتی در درجه دوم قرار دارد.


برچسب ها: شاغلان فقیر
نام:
ایمیل:
در صورت انتشار نظر به شما ایمیل زده می شود
* نظر:
چندرسانه ای
اخبار بین الملل